Υγεία: Οικοδομώντας Διέξοδο στο Αδιέξοδο!

Είναι φαιδρό, εφαλτήριο οποιασδήποτε κριτικής αναφορικά με την παρούσα αδιέξοδη κατάσταση που έχει περιέλθει το Σύστημα Υγείας να αποτελέσει ή έλλειψη ευγενών προθέσεων από μέρους των έως σήμερα νομοθετούντων και διαχειριστών της.

Η Συνομωσιολογία μπορεί να είναι εκ των αγαπημένων μας σπορ αλλά εκτός από μια ανώφελη, ανεπιθύμητη πόλωση προκαλεί και ανθυγιεινή πολιτική και κοινωνική διατροφή και διαστροφή.
Είναι βέβαιο ότι όλοι όσοι ζέσταναν και ζεσταίνουν ακόμη και σήμερα τις καρέκλες του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΠΥΥ θα ήθελαν να αφήσουν ως προσωπική τους παρακαταθήκη, τα ονόματα τους, συνδεδεμένα με ένα επιτυχημένο Σύστημα Υγείας.

Η έξωθεν σκληρή εποπτεία, η οικονομική κρίση, οι βραχυπρόθεσμες διακυβερνήσεις, η έλλειψη κατάλληλης τεχνογνωσίας, οι πομπώδεις προεκλογικές υποσχέσεις, οι ανταποδοτικές μετεκλογικές χάρες, είναι μεταξύ άλλων μερικά από τα εμπόδια που έως σήμερα έμειναν αξεπέραστα. Είναι αιτίες που δεν έχουμε αποκτήσει ακόμη έναν αποτελεσματικό, μακροπρόθεσμο, εθνικό υγειονομικό σχεδιασμό.

Όμως η Υγεία, η Παιδεία, η Ασφάλιση, η Δικαιοσύνη, είναι εκ των βασικών κοινωνικών αγαθών. Η επαρκής, καθολική και απρόσκοπτη διάθεση των κοινωνικών αγαθών αποτελεί την διασύνδεση μεταξύ των κοινωνικών στρωμάτων. Όσο χαλαρότερη η διασύνδεση τόσο πιο εύθραυστη η θεμελιώδης, για την εποχή μας, ανάγκη της κοινωνικής συνοχής.

Ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας εξορισμού καλείται να καλύψει τις ανάγκες του έθνους και όχι οποιουδήποτε υποσυνόλου του. Το έθνος είναι οι μεγάλοι, οι μικροί, οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι υγιείς, οι χρονίως πάσχοντες, οι ασφαλισμένοι, οι ανασφάλιστοι… δηλαδή όλοι!

Μια υγιής δημοκρατία ορίζεται από αυτά που δεν συζητά! Επί παραδείγματι, δεν είναι λογικό να είναι ακόμη υποδιαβούλευση ποιούς θα καλύπτει ή πόσο θα καλύπτει όσους έχουν ανάγκη, ένα πραγματικά Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Ένα Σύγχρονο Σύστημα Υγείας δεν μπορεί επίσης να φέρει ακόμη ψευδο-προσδιορισμούς του τύπου ‘Ιδιωτικό’ ή ‘Δημόσιο’. Ο χαρακτηρισμός του, εμπράκτως δεν μπορεί να είναι ιδεολογικά προσδιοριζόμενος αλλά χρηματοδοτικά αυτοπροσδιοριζόμενος.

Η ταμπακιέρα είναι, ποιος εν τέλει, μπορεί να πληρώσει γι’ αυτό. Στην χρηματοδότηση του λοιπόν, είναι που πρέπει να δοθεί απάντηση, τώρα! Είναι παράδοξο σε ένα, (βάσει μέσων όρων ΟΟΣΑ) υποχρηματοδοτούμενο σύστημα, που όλοι οι βασικοί χρηματοδοτικοί του πυλώνεςβρίσκονται υπό κατάρρευση, να έχουμε αναγάγει σε προτεραιότητα την θέσπιση διαχειριστικών κανόνων.

Η πιθανή κατάληξη είναι να καταφέρουμε κάποια στιγμή να αποκτήσουμε τους διαχειριστικούς κανόνες που δεν είχαμε αλλά να μην έχουμε πλέον, κατ’ ουσία εθνικό σύστημα να διαχειριστούμε. Ας μην ξεμείνουμε με ένα ‘δημόσιο’ σύστημα προνοιακού επιπέδου παροχών για τους πολλούς και ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας διαθέσιμες για λίγους.

Αν όμως….
– Αποκτήσει άμεση προτεραιότητα η αναδιοργάνωση διάθεσης των ασφαλιστικών πόρων, ως εκ των βασικών χρηματοδοτών του συστήματος, με άμεση απόδοση της αντίστοιχης ποσοστιαίας παρακράτησης, στην Υγεία.

– Προχωρήσει το πάντρεμα δημόσιου και ιδιωτικού τομέα προς όφελος του πολίτη. Συνέργιες και συνεργασίες, σε επίπεδο δημόσιας ασφάλισης και ιδιωτικών ασφαλιστικών φορέων, εκχώρησης του management και όχι της πλειοψηφικής ιδιοκτησίας μεγάλων δημόσιων δομών υπό τον έλεγχο και την επίβλεψη του κράτους, πριμοδότησης των ιδιωτικών εταιριών με ανταποδοτικά οφέλη στην φορολόγηση τους για την παροχή συμπληρωματικής ιδιωτικής ασφαλιστικής κάλυψης των εργαζομένων τους, κα…

– Υπάρξει επιτέλους πλήρη καταγραφή των δημόσιων και ιδιωτικών δομών και επαγγελματιών υγείας. Όλοι όσοι έχουν ενασχόληση παραγωγής και διάθεσης προϊόντων ή υπηρεσιών υγείας θα ήταν χρήσιμο να συμμετέχουν με μεγαλύτερο ποσοστό επί της γενικής τους φορολόγησης στην χρηματοδότηση του συστήματος υγείας.

Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να αποκτηθεί και φορολογική συνείδηση μέσω της συμμετοχηκότητας στον συνολικό ετήσιο προϋπολογισμό υγείας αλλά και της εμφανούς ανταποδοτικότητας της φορολόγησης αυτής.

– Οσμωθεί επιτέλους η οποιαδήποτε τεχνοκρατική προσέγγιση με την βασική Αξία της Μοναδικότητας του κάθε Πολίτη αλλά και του κάθε Ιατρού σε αντίθεση με την τρέχουσα αντιμετώπιση τους ως απρόσωπες μάζες. Εδώ μπαίνουν οι έννοιες της ισότητας αλλά και της ιδιότητας (είμαστε μεν όλοι ίσοι αλλά δεν είμαστε όλοι ίδιοι). Εδώ εισέρχεται η ορολογία του ‘Αποτελέσματος Υγείας’. Στο τραπέζι αυτό έχουν θέση όλοι! Ιατροί, Σύλλογοι Ασθενών, Φορείς,… όλοι!

Τότε με ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο για το σύστημα Υγείας μπορούμε να εποχηθούμε σε ένα διαφορετικό, πιο λειτουργικό και ελκυστικό Υγειονομικό Περιβάλλον!

Έως τότε, κάθε σχεδιασμός με αφετηρία την βραχυπρόθεσμη μείωση του κόστους θα παραμένει αδιέξοδος και θα οδηγεί, μέσω της συνεπαγόμενης έξαρσης της νοσηρότητας, σε μεσοπρόθεσμη ανάγκη διόγκωσης του. Σε συνδυασμό με την διαφαινόμενη έλλειψη αυτών των αναγκαίων χρηματοδοτικών πόρων, μοιραία θα βιώσουμε την μετάβαση της νοσηρότητας σε θνησιμότητα.

Ναι, πρέπει να εισαχθούν στην κοινωνία και στο σύστημα, έννοιες και αξίες όπως του προσυμπτωματικού ελέγχου, της αυτοφροντίδας, της πρωτοδιάγνωσης και της ηλεκτρονικής οργάνωσης. Ναι, πρέπει να φτιαχτεί πλαίσιο κλινικών ερευνών.

Ναι, πρέπει να βρεθεί η πολύπλευρη ισορροπία μεταξύ των γενοσήμων και των υπόλοιπων φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Ναι πρέπει να οικοδομηθεί μηχανισμός αξιολόγησης και ένταξης των τεχνολογιών υγείας. Ναι πρέπει να συμφωνηθούν και να εφαρμοστούν κανόνες συνταγογράφησης όπως και άλλα πολλά…

Αφενός όλα αυτά όμως όχι με στόχο το κόστος αλλά το παραγόμενο αποτέλεσμα υγείας για τον πολίτη και αφετέρου αφού πρωτίστως λυθεί ουσιαστικά και άμεσα το θέμα της χρηματοδότησης του συστήματος, ειπωθεί εξαρχής ποιές είναι οι αξίες που θα πορευτούμε και ποίο το όραμα του τελικού προορισμού.
Αλλιώς ας αποδεχτούμε τουλάχιστον εντίμως, ότι θα παραδώσουμε στις ερχόμενες γενιές, δηλαδή τα παιδιά μας, ένα κληροδότημα μεσαιωνικής νοσηρότητας.

Οι ημέρες απαιτούν συνέργιες και συστρατεύσεις στις οποίες δεν περισσεύει κανείς, όπως και διάλογο μεταξύ έξυπνων ανθρώπων που διαθέτουν την ικανότητα να συζητούν, έστω κι αν διαφωνούν, με στόχο να οδηγηθούν τελικά σε κάτι ηθικό, αποτελεσματικό και χρήσιμο.

Νίκος Ιωσήφ

Μέλος Kεντρικής Eπιτροπής Ε.Δ.Ε.Μ.
Επικεφαλής Πολιτικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας